МУИС-ийн Философийн тэнхим “Дэлхийн философичдийн өдөр”-ийг бүтээлчээр өнгөрүүлдэг уламжлалтай. Энэ жилийн тэмдэглэлт өдрөөрөө дараах үйл ажиллагаануудыг зохион байгуулжээ.  “Философийн халз тулаан” Философид ямарч ойлголтыг зөвхөн нэг өнцгөөр тайлбарлахыг зөвшөөрдөггүй. Учир нь асуудал, ойлголт бүр бидэнд нухацтай авч үзэхийг сануулсаар байдаг. Энэ санааг илэрхийлсэн “Философийн халз тулаан”-ыг МУИС-ийн Философи, шашин судлалын тэнхим болон Монголын Эмнести Интернэшнл байгууллага хамтран 11 сарын 20-нд буюу “Дэлхийн философийн өдөр” зохион явууллаа. МУИС, МУБИС-ийн философийн ангийн оюутнууд “Ахуйн ослоос бага насны хүүхдүүд амь насаа алдаж буйг төрийн хариуцлага ба цэцэрлэг гэсэн асуудалтай, Зээлд хамрагдаггүй ахмад настнуудыг хэн гэж үзэхийг амьдралын чанар, үнэ цэнэтэй холбож мэтгэлцсэн байна. Мөн “Трумэн Шоу” киноны агуулгад эргэцүүлэл хийн, цаг үеэ мэдэрсэн асуудлуудад философи, хүний эрхийн уулзварт сэтгэлгээ, ур ухаанаа уралдууллаа. Үнэлэмжийг дахин үнэлэгчид, Хөндлөнгийн хүмүүс, Сизиф, Өнхрүүш, Ойлгохуйг ойлгохуй, Сонин матери хэмээх содон нэрээр өөрийн оролцож буй багийг нэрлэсэн оюутан залуус философийн эх зохиол, утилитаризм, либерализм, либертари үзэл, ёс зүй, оршихуйн философид түшиглэн мэтгэлцэж, сэтгэлгээний цар хүрээ, хүний эрх, соёлыг харах хараагаа тэлэн бүтээлчээр оролцсон юм.  Халз тулаанд МУИС-ийн “Сонин матери” баг түрүүлэн ялалт байгуулсан бөгөөд шилдэг илтгэгчээр МУИС-ийн оюутан Ө.Болорчимэг шалгарлаа.  Монголын Эмнести Интернэшнл байгууллага бидний энэхүү арга хэмжээний санаачлагыг дэмжин хамтарч ажиллалаа.  “Коммунизм хэмээх шидэт үлгэр: Улс төрийн философийн зарим асуудал” Мөн энэ өдөр философи шашин судлалын тэнхмийн зочин профессор Себастьян Лалла, улс төрийн философи агуулгаар “Коммунизм хэмээх шидэт үлгэр: Улс төрийн философийн зарим асуудал” сэдэвт илтгэл хэлэлцүүллээ. Адармаатай, шүүмж ихтэй, гүн сэтгэгдэл төрүүлсэн сонирхолтой илтгэлийг сонсон, үзэл санаагаа хуваалцахыг хүссэн хүмүүс их байлаа.  “Бидний өдөр” өдөрлөг Философийн мэргэжлийн ангийн оюутнууд ч энэ өдрийг бүтээлчээр өнгөрүүлдэг. Мэргэжлээ сурталчилсан, философийн номын үзэсгэлэн гаргаж, АХА тэмцээн зохион явуулж, мэргэжлийнхээ онцлогийг бусдад сонирхолтойгоор тайлбарлан олон талын үйл ажиллагаагаар танин мэдэхүй, чөлөөт сэтгэлгээний эрч хүчийг энэ л өдөр илүүтэй мэдрүүлдэг. Ийнхүү Философи судлаач хэн бүхний онцгой өдрүүд ажил хэрэгч, амжилт бүтээлээр дүүрэн өнгөрлөө.     цааш унших →
Монгол Улсын Их Сургууль энэ долоо хоногт болсон үйл явдлынхаа онцлох мэдээллийг тоймлон хүргэж байна.  АНУ-ын Индиана их сургуулийн профессор К. Этвуд лекц уншлаа-МУИС-ийн ШУС-ийн Түүхийн тэнхимээс зохион байгуулдаг Их семинарын хүрээнд Индиана их сургуулийн профессор К.Этвуд (Ch. Atwood) “Нууц товчоо зохиогдсоны дараа: Юань гүрний үеийн улс тохинуулсан талаарх хоёр хэлний түүх бичлэг” (After the Secret History: Bilingual Histories of the Dynastic Founding in the Yuan Dynasty) сэдвээр 2014 оны XI сарын 13-нд МУИС-ийн Япон-Монгол төвд лекц уншлаа. http://news.num.edu.mn/?p=21229 “ФИЗИКЧДИЙН ҮНДЭСНИЙ II ФОРУМ” боллоо-Монгол Улсын Шинжлэх ухааны академийн Физик технологийн хүрээлэн, Монголын Физикийн Нийгэмлэг, их дээд сургуулиуд, аж ахуйн нэгж, үе үеийн физикчидтэйгээ хамтран “ФИЗИКЧДИЙН ҮНДЭСНИЙ II ФОРУМ”-ийг 2014 оны 11 дүгээр сарын 15-ны өдөр МУИС-ийн Эрдмийн танхимд зохион явууллаа. http://news.num.edu.mn/?p=21291 АНТРОПОЛОГИ-АРХЕОЛОГИЙН ТЭНХМИЙН ӨДӨРЛӨГ БОЛЛОО-МУИС, ШУС, Нийгмийн Ухааны Салбарын Антропологи-Археологийн тэнхмийн хөтөлбөр сурталчлах өдөрлөг, дадлагын тайлангийн хурал 2014.11.18-нд МУИС-ийн хичээлийн II байранд амжилттай болж өндөрлөлөө.  http://news.num.edu.mn/?p=21301 XIII ЗУУНЫ МОНГОЛЫН ИХ ХААДЫН ШҮНШИГЛЭСЭН ДАРАГДМАЛ ЭРДЭНЭС ХАРХОРУМООС ОЛДЛОО-Монгол-Германы археологичдын хамтарсан “Орхон” экспедицээс өнөөдөр 2014 оны 11 сарын 19-нд Үндэсний мэдээллийн төвд “XIII зууны Монголын их хаадын шүншиглэсэн дарагдмал эрдэнэс Хархорумоос олдлоо” сэдвээр мэдээлэл хийлээ. http://news.num.edu.mn/?p=21319 МУИС-ийн баг “Тоон ертөнц-2014” олимпиадад түрүүллээ-ААИС-ийн Газрын менежмент, ландшафтны архитектурын тэнхим болон Ланд лимит, Ланд клуб хамтран “Тоон ертөнц-2014” сэдэвт газарзүйн мэдээллийн систем-зайнаас тандан судлалын улсын хоёр дахь олимпиадыг 2014 оны 11 сарын 12-ноос 17-ны өдрүүдэд  зохион явууллаа. http://news.num.edu.mn/?p=21340 “GIS day 2014″ боллоо-МУИС-ийн Шинжлэх Ухааны Сургуулийн Газарзүйн тэнхимийн “Газарзүйн мэдээллийн систем-зайнаас тандан судлалын сургалт, судалгааны лаборатори нь 2010 оноос эхлэн жил Олон улсын Газарзүйн мэдээллийн системийн  өдөр “GIS day”-г тэмдэглэдэг. 2014 оны 11 сарын 19-нд энэ өдрийг мэргэжил сурталчлах өдөрлөг хэлбэрээр зохион байгууллаа. МУИС Баруун Вашингтоны Их Сургуультай хамтын ажиллагааны гэрээ байгууллаа- Баруун Вашингтоны Их Сургуулийн захирал Брьюс Шепард тэргүүтэй төлөөлөгчид МУИС-д айчилж, хамтын ажиллагааны гэрээнд гарын үсэг зурлаа. Хоёр сургуулийн төлөөлөгчдийн уулзалт хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэн, тодорхой санал солилцсон чиглэлүүдэд хамтран ажиллахаар тохиролцсоны баталгаа болгож ийнхүү албан ёсны гэрээ байгуулсан юм. http://news.num.edu.mn/?p=21406      цааш унших →
МУИС Баруун Вашингтоны Их Сургуультай хамтын ажиллагааны гэрээ байгууллаа
Баруун Вашингтоны Их Сургуулийн захирал Брьюс Шепард тэргүүтэй төлөөлөгчид МУИС-д айлчилж, хамтын ажиллагааны гэрээнд гарын үсэг зурлаа. Хоёр сургуулийн төлөөлөгчдийн уулзалтаар хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэн, тодорхой санал солилцсон чиглэлүүдэд хамтран ажиллахаар тохиролцсоны баталгаа болгож ийнхүү албан ёсны гэрээ байгуулсан юм.   2013 онд Монгол улсаас АНУ-ын Сан Франциско хотод суугаа Ерөнхий консул Н.Анхбаяр Баруун Вашингтоны их сургуулийн Ерөнхийлөгч Брюс Шепард болон бусад албаны төлөөлөгчидтэй уулзаж хамтын ажиллагааг Монголын их дээд сургуулиудтай эхлүүлэх хамгийн эхний бөгөөд боломжит хувилбарыг МУИС гэж тогтсон байдаг. Энэ талаарх 2013 оны 3 дугаар сарын 20-ны өдрийн №23 албан тоотыг МУИС-д ирүүлсэн билээ.  Баруун Вашингтоны Их Сургуулиас ирүүлсэн хамтын ажиллагааны гэрээний саналд багш, ажилтан, оюутан солилцоог явуулах, хамтарсан судалгааны төсөл хэрэгжүүлэх, эрдэм шинжилгээний бүтээл болон мэдээлэл солилцох талаар тусгасан байдаг бол МУИС-ийн зүгээс Археологи, нийгэм соёлын антропологи болон биоантропологийн чиглэлээр хамтарсан судалгааны ажил хийх, монгол судлалын чиглэлээр хамтарсан сургалт семинар явуулах, монгол судлал, археологи, антропологиын чиглэлээр хамтарсан зуны сургалт зохион байгуулах багш, оюутан солилцох, хамтарсан хээрийн судалгааны ажил явуулах, номын сангийн мэдээллийн технологийг хөгжүүлэхэд, хайлтын  хамтарсан мэдээллийн баазтай болох, мэдээллийн санг бүрдүүлж ажиллахад харилцан туршлага солилцох,  монгол судлалын чиглэлээр тодорхой төслүүд дээр хамтран ажиллах, Баруун Вашингтоны Их Сургуулийн Монгол судлалын төвийг сэргээх, Монгол хэл соёлыг заах гэх мэт чиглэлээр ажиллах, мөн бусад бүрэлдэхүүн сургуулийн хүрээнд байгаль орчин, эрчим хүч, Ази судлал болон бусад чиглэлээр оюутан солилцоог хөгжүүлэх саналуудыг тавьжээ. Гэрээнд дээрх саналууд тусгагдаж, гарын үсэг зурагдсанаар хоёр сургуулийн хамтын ажиллагаа биелэлээ олох эхлэл тавигдлаа. Баруун Вашингтоны Их Сургууль нь 1893 онд үүсгэн байгуулагдсан бөгөөд энэ цагаас хойш хэд хэдэн удаа нэрээ өөрчилж, 1977 онд их сургуулийн статустай болжээ. Эдүгээ 15000 оюутан, 160 гаруй хөтөлбөрт хамрагдаж байна. Мөн Монгол судлалын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байна. Үүнд Зүүн Азийн Судлалын төвөөс монгол хэлний хичээл заахын зэрэгцээ Баруун Вашингтоны Их Сургуулийн Вилсоны номын сангийн томоохон цуглуулгаараа Монгол судлалын судалгааны ажлыг дэмжиж ирсэн. 1990 онд Америкийн Засгийн газраас Монгол судлалын ач холбогдлыг үнэлж, номын сангийн үйл ажиллагаа, каталог хэвлэхэд дэмжлэг үзүүлсэн байдаг. 1992 онд хэвлэгдсэн каталогт Монгол судлалтай холбоотой нийт 3562 гарчиг багтаж байсан бол 2001 онд 6000 болж нэмэгджээ.       цааш унших →
2014-2015 оны хичээлийн жил-МУИС-ийн Судалгааг дэмжих жил Өнгөрсөн хичээлийн жилд МУИС-ийн сургалт, судалгааны орчинг сайжруулахад хийгдсэн улсын төсвийн хөрөнгө оруулалт өмнөх онуудтай харьцуулахад эрс нэмэгдсэнтэй холбогдуулан 2014-2015 оны хичээлийн жилийг МУИС судалгааг дэмжих жил болгож, төсвийн тодотголоор 800 сая төгрөгийг судалгаанд зарцуулахаар Удирдах зөвлөл баталсан билээ. Удирдах зөвлөлийн энэ шийдвэрийн дагуу 2014 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн Ректоратын хурлаар “Судалгааг дэмжих жилийн санхүүжилтийг зарцуулах түр журам”-ын төслийг хэлэлцэж, ректоратын зөвлөлийн гишүүдийн гаргасан саналуудыг тусган захирлын тушаалаар батлахаар шийдвэрлэв. Судалгааны жилийн санхүүжилтийг профессор, дэд профессор нарт судалгааны зардал олгох, Залуу судлаачдын салбар дундын судалгааны багт грант олгох, Өндөр түвшний судалгааны үр дүнг санхүүжүүлэх, Мэргэжлийн сэтгүүлийг дэмжих чиглэлд зарцуулахаар тогтлоо. Энэ нь МУИС-ийн судалгааны их сургууль болох стратеги зорилтыг хэрэгжүүлэх чиглэлд хийж буй анхны томоохон алхам болно хэмээн үзэж байна. Захирлын тушаалаар батлагдсан түр журмыг 2014 оны 11 дүгээр сарын 26-ны өдөрт багтаан сургуулийн цахим хуудсанд байршуулж та бүхэнд хүргэх болно.  цааш унших →
Хуульчийн мэргэжлийн шалгалтад МУИС-ийн төгсөгчид давамгайллаа
Хуульчийн мэргэжлийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрх авахыг хүссэн этгээдийн шүүх эрх мэдлийг хэрэгжүүлэх, шүүн таслах ажиллагаанд оролцох, хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх хангалттай мэдлэг, чадвар эзэмшсэн эсэхийг тогтоодог шалгалт бол Хуульчийн мэргэжлийн шалгалт юм. Өнмөх хуульчийн сонгон шалгаруулалт гэсэн нэршлийг Хуульчийн мэргэжлийн шалгалт гэж өөрчилжээ. Хууль зүйн сайдын 2014 оны 8 дугаар сарын 27-ны өдрийн тушаалаар батлагдсан журмын дагуу 11 дүгээр сарын 12-14 хооронд амжилттай зохион явууллаа. Энэ жилийн хувьд  анх удаа олон тооны оролцогчтойгоор нэгэн зэрэг цахим хэлбэрээр авагдсанаараа онцлог болсон байна. 1506 эрх зүйч шалгалтад оролцсоноос 312 нь 70 хувиас дээш үнэлгээ авч тэнцжээ. Үүний 53 хувь буюу 165 нь МУИС-ийн төгсөгчид байлаа. Өмнөх жилүүдэд мянга хүрэхгүй эрх зүйч шалгагдаж байсан бол энэ жил оролцогчдын тоо эрс нэмэгдсэн нь өмнөх 2 жил энэ шалгалт авагдаагүйтэй холбоотой ажээ. Дээд оноог авсан оролцогч 95,8 хувийн биелэлтийг үзүүлсэн байна.  цааш унших →
МУИС-ийн захирал А.Галтбаяр БНПУ-ын төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзлаа
Бүгд Найрамдах Польш Улсын Сеймийн Дэд маршал Ежи Вендерлих, БНПУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Тадэуш Хомицки, Сеймийн Тамгын газрын Гадаад хэргийн товчооны Дэд Захирал Богдан Яновски, БНПУ-ын ЭСЯ-ны Зөвлөх, Улс төрийн хэлтсийн дарга Пиотр Гиллерт, БНПУ-аас Монгол Улсад суугаа Өргөмжит консул Д.Ганхуяг нар МУИС-д айлчилж захирал А.Галтбаяртай уулзаж Польш хэлний хөтөлбөр болон оюутан солилцооны талаар санал солилцлоо.  Уулзалтын үеэр ноён Ежи Вендерлих “Польш нь Европын Холбоо (ЕХ)-ны 28 улсын нэг бөгөөд Герман, Франц улсуудын дараа гуравдагч орон болохоор зорьж байгаа. Иймд Польш улстай хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлснээр ЕХ-той нягт хамтран ажиллах гүүр болно гэж бодож байна. Иймд польш хэлийг судалснаар тодорхой үр өгөөжөө өгнө гэж найдаж байна” гээд 2014 оны 11 сарын 5-ны өдөр болсон ноён Элчин сайд Тадуэш Хомицки болон МУИС-ийн Захирал А.Галтбаяр нарын уулзалтын үеэр хэлэлцсэн асуудлуудыг дэмжин ажиллахаа илэрхийллээ. 11 дүгээр сарын 5-ны уулзалтаар МУИС-д шинээр элсэгчдэд Польшийн их дээд сургуулиудын талаар мэдээлэл өгөх, оюутан солилцооны хөтөлбөрийг идэвхжүүлэх, мөн Польшид магистр, докторын сургалтад суралцах өргөн боломжууд байгаа гэдгийг мэдээлэл маш чухал байгааг онцолж, МУИС-д суралцаж байгаа 6 оюутныг нэг семистрийн турш БНПУ-д тэтгэлэгтэйгээр хэлний дадлага хийлгэх, компаниудад үргэлжлүүлэн бизнесийн чиглэлээр дадлага хийлгүүлэх боломжийг бүрдүүлэх болсноо мэдэгдсэн юм. Мөн элчин сайд Тадуэш Хомицки МУИС-д суралцаж байгаа Польш оюутнуудын суралцах чиглэлийг зөвхөн монгол судлал төдийгүй өөр бусад салбаруудад өргөжүүлэхэд анхаарахын зэрэгцээ польш хэлний оюутнууд шинээр мөрдөж байгаа хөтөлбөрийн хүрээнд давхар хичээл үзэх боломжийн олгоход туслахыг хүсчээ.  Элчин сайд Ежи Вендерлих үргэлжлүүлэн МУИС-ийн Польш хэлний анги нь 15 оюутан бүрдсэнээр хичээллэх боломжтой гэсэн ойлголттой байгаагаа дурдаад цаашид оюутны тоо бүрдээгүй ч гэсэн энэ ангийг хадгалан үлдэж, оюутнуудыг польш хэлийг сурах боломжийг дэмжин ажиллахыг  сургуулийн захирлаас хичээнгүйлэн хүссэний хариуд захирал А.Галтбаяр “Ноён элчин сайд Тадуэш Хомицкитай уулзсан санал солилцсоны дараа Европ судлалын тэнхимийн хүрээнд хэлэлцэж, польш хэлний ангийг хадгалан үлдэх боломжийг судалж байна. Польш хэлний ангийн элсэлтийг 4 жилд нэг удаа авч байгаа. Энэ тал дээр анхаарал хандуулан ажиллана. Түүнчлэн польш хэлийг хөтөлбөрийн хүрээнд дэмжин ажиллахад элчин сайдын газрын дэмжлэг туслалцаа чухал гэдгийг онцлон дурдахыг хүсч байна” гэлээ. Энэ үеэр Европ судлалын тэнхмийн эрхлэгч Б.Алтангүл Польш хэлний хөтөлбөрийг дэмжин ажиллах  гурван арга зам байгааг хэлсэн юм. Уламжлалт хэл шинжлэлийн хөтөлбөрийн хүрээнд Бусад хэлний оюутнууд тэтгэлгээр Польшид суралцах Слав судлал буюу ховор хэлээр суралцах (Чех, Польш хэл гэх мэт) Уулзалт цаашдын хамтын ажиллагаагаа идэвхтэй өрнүүлэх тохиролцоонд хүрснээр өндөрлөж төлөөлөгчид МУИС-ийн Эрдмийн зааланд зочлон оюутнуудтай чөлөөт ярилцлага хийлээ. Уулзалт харилцан чөлөөт асуулт хариултаар өрнөж халуун дулаан уур амьсгал дунд болж өндөрлөсөн.           цааш унших →
МУИС-ийн Шинжлэх Ухааны Сургуулийн Газарзүйн тэнхимийн “Газарзүйн мэдээллийн систем-зайнаас тандан судлалын сургалт, судалгааны лаборатори нь 2010 оноос эхлэн жил Олон улсын Газарзүйн мэдээллийн системийн  өдөр “GIS day”-г тэмдэглэдэг. 2014 оны 11 сарын 19-нд энэ өдрийг мэргэжил сурталтчлах өдөрлөг хэлбэрээр зохион байгууллаа. Өдөрлөг нь Мэдээлэл технологийн үндэсний паркад олон нийтэд нээлттэйгээр, мөн МУИС хичээлийн 7-р байранд оюутануудад зориулан “Байгаль орчны зайнаас тандан судлал” мэргэжлийн хөтөлбөрийг танилцуулах гэсэн 2 хэсгээс бүрдсэн байна. Төгсөгчид өөрсдийн эрхэлж буй ажил үүргийн тухай сонирхолтой илтгэл тавихын зэрэгцээ нисгэгчгүй нисэх аппарат (UAV) авчиран нислэг  хийлгэж аппаратад буусан зураглалын видеог ороцогчдод үзүүлсэн нь тэдэнд ихэд таашагдлаа. Мөн оюутнууд өөрсдийн бүтээлээсээ танилцуулж GIS day-ийн уламжлал болсон бялууг задалжээ.  цааш унших →
МУИС-ийн баг
ХААИС-ийн Газрын менежмент, ландшафтны архитектурын тэнхим болон Ланд лимит, Ланд клуб хамтран “Тоон ертөнц-2014” сэдэвт газарзүйн мэдээллийн систем-зайнаас тандан судлалын улсын хоёр дахь олимпиадыг 2014 оны 11 сарын 12-ноос 17-ны өдрүүдэд  зохион явууллаа. Олимпиадад МУИС, ХААИС, ШУТИС, МУБИС, МҮИС, ХУИС-ийн 13 баг оролцсоноос МУИС-ийн Шинжлэх Ухааны Сургуулийн “Антарес” баг Тэргүүн байр, ХААИС-ийн “Ланд лимит” баг Дэд байр, “ХААИС” баг Гуравдугаар байрт шалгарчээ. “Антарес” багийн “Байгаль орчны зайнаас тандан судлал, Газарзүйн мэдээллийн систем”-ийн 4-р түвшний оюутан О.Амартөр, 3-р түвшний оюутан Л.Отгонбаяр, Г.Төгөлдөр нартаа сурлагын өндөр амжилт хүсье. Дашрамд дуулгахад 2013 оны анхдугаар олимпиадыг Монголын Геомэдээлэлзүй Судлаачдын Холбоо санаачлан МУИС-ийн Газарзүйн сургуулийн Газарзүйн мэдээллийн систем, зайнаас тандан судлалын сургалт судалгааны лабораториос зохион байгуулсан бол ирэх жил ШУТИС хариуцах ажээ.  цааш унших →
XIII ЗУУНЫ МОНГОЛЫН ИХ ХААДЫН ШҮНШИГЛЭСЭН  ДАРАГДМАЛ ЭРДЭНЭС ХАРХОРУМООС ОЛДЛОО
Монгол-Германы археологичдын хамтарсан “Орхон” экспедицээс өнөөдөр 2014 оны 11 сарын 19-нд Үндэсний мэдээллийн төвд “XIII зууны Монголын их хаадын шүншиглэсэн дарагдмал эрдэнэс Хархорумоос олдлоо” сэдвээр мэдээлэл хийлээ. Хэвлэлийн бага хуралд МУИС-ийн Шинжлэх Ухааны Сургуулийн Антропологи, Археологийн тэнхмийн профессор,Монгол-Германы Орхон Экспедицийн Монголын талын удирдагч, доктор У.Эрдэнэбат, Монгол-Германы Орхон Экспедицийн Германы талын удирдагч, ХБНГУ-ын Археологийн Хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээний ажилтан, доктор К.Франкен, архитекторч Б.Аксель, ССАЖЯ-ны Соёлын өвийн хэлтсийн дарга Ц.Цэндсүрэн, ШУА-ийн Археологийн хүрээлэнгийн секторын эрхлэгч, доктор А.Энхтөр, МУИС-ийн докторант, археологич Т.Батбаяр, Улаанбаатар дахь Германы ЭСЯ-ны 1-р нарийн бичгийн дарга М.Россбах нарын албаны хүмүүс оролцов. 1948-1949 онд Хархорум хотын талбайд өргөн хэмжээний малтлагын ажил анх гүйцэтгэсэн С.Киселев ахлагчтай Монгол-Зөвлөлтийн хамтарсан судалгааны ангийн судлаачид энэ хотын их хэрмийн дотор, баруун өмнөд өнцөгт нь орших тусгай хэрэмт цогцолборын төв дундах том барилгын үлдэгдлийг хэсэгчилсэн байдлаар малтан судалж, уг барилгыг Өгэдэй хааны “Түмэн амгалант орд” хэмээн тодорхойлсон нь олон жилийн турш монгол судлалын хүрээнд нийтээр хөдөлбөргүй дагаж мөрдөх цорын ганц үзэл баримтлал болж ирсэн билээ. Гэвч энэ барилга нь хааны орд харш бус, харин 1235/36 онд суурийг нь тавьж, 1256 онд барьж дуусган 1346 онд эзэн хааны зарлигаар „Юань улсыг мандуулах асар“ буюу “Цогт их сүмийн гэр”хэмээх нэр хайрлаж дурсгалын хөшөө босгосон бурхан шашны аварга том сүмийн үлдэгдэл болох нь Монгол-Германы хамтарсан археологийн экспедицийн үйл ажиллагааны үр дүнд олон баримтаар нотлогдоод байна. 2014 онд ёслон тэмдэглэж байгаа ХБНГУ, Монгол Улсын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 40 жилийн ойн хүрээнд хийж буй олон ажлын нэг нь Хархорум дахь бурханы шашны их сүмийн археологийн үлдэцийг хамгаалах, өргөн олон түмэнд үзүүлэх ил музей болгон эзэмшиж ашиглах бүтээн байгуулалтын төсөл юм. Энэхүү төслийн ач холбогдлыг өндөр үнэлж ХБНГУ-ын Гадаад Хэргийн Яам, Герда-Хенкель сан, Германы Археологийн Хүрээлэнгээс санхүүжүүлж байгаа бөгөөд Монгол Улсын ССАЖЯ-наас зохих хөрөнгийн эх үүсвэрийг гаргаж хоёр орны мэргэжлийн археологич, архитекторуудын удирдлагаар Монголын “Ордгео” ХХК бүтээн байгуулалтын ажлыг гүйцэтгэж байна. Эзэн хааны ордон болон мөн түүнтэй нэгэн зэрэг баригдсан зарим сүм дуган, тэдгээрийн дотор 1346 оноос “Цогт их сүмийн гэр” хэмээн нэрлэгдэх болсон бурханы шашны асар том сүм суваргыг “Юань улсын судар” болон 1346 оны Хархорумын бичээст тус хотын хамгийн анхны барилга байгууламжуудын нэг хэмээн тэмдэглэсэн байдаг. Энэ сүмийг 1311 болон 1346 онд 2 удаа сэргээн засварласан байдаг бөгөөд энэ тухай мэдээг 1346 оны хөшөөний бичээст мөн тэмдэглэжээ. 1311 онд Буянт (1311-1320) хаан Хархорум дахь сүм эвдэрч гэмтсэнийг сонсоод буддын шашин хариуцсан хэлтсийн түшмэл Чогсүмийг засварт шаардагдах мөнгийг өгөн илгээж байжээ. Хоёр дахь нь Тогоонтөмөр (1333-1368) хааны үед болж, сэргээн засварлах ажил 4 жил үргэлжилж, 1346 оны сүүлээр урьд өмнө албан ёсны нэргүй байсан тэр сүмийг “Зарлигаар байгуулсан Юань улсын мандал бадралын асар” буюу “Цогт их сүмийн гэр” хэмээх нэр хайрласан ажээ. Монгол-Германы хамтарсан экспедицийн 2014 оны малтлага судалгаагаар Язгуурын таван бурханы ивээл дор Их Монгол Улс үүрд мөнх мандан бадарч байхын бэлгэдэл болсон энэхүү сүмийн довжоо суурин дороосXIII зууны үед их хаадын аравнайлж хийсэн шүншигийг илрүүлэн олсон нь Монголын эртний түүхийн судалгаа, археологийн шинжлэх ухаанд гарсан нэгэн шинэ нээлт боллоо. Сүмийн шүншигт тариа будаа, төрөл бүрийн жимс, алтан утастай торгонд боодолтой “есөн эрдэнэ” (үүнд: Монгол гүрний их хаадын алтан зоос 2 ш, мөнгөн зоос 3 ш, шүр, сувд, оюу) орсон бөгөөд эдгээрийг том вааран саванд хийж амсрыг нь шавар тагаар таглаж тавьжээ. Алтан зоосны нэг нь Чингис хааны Самарканд хотноо дэлдүүлсэн зоос, харин мөнгөн зооснууд нь Мөнх хааны үед Хархорумд дэлдсэн зооснууд байх ажээ. Есөн төрлийн материалаас бүрдсэн эд юмс нь бүтээн цогцолсон суварга шүтээнийг амилуулан тэтгэх нарийн нандин бэлгэдэлтэй бөгөөд Хархорум хотод монгол, герман археологичдын малтан судалсан энэхүү байгууламж XIII-XIV зууны бурханы шашны сүм байсныг бүрэн дүүрэн нотолж өглөө. Хэвлэлийн бага хурлын үеэр Хархорум музейд хадгалж байгаа энэхүү олдворын дээжээс анх удаа олон нийтэд биет байдлаар үзүүлж, дотоод гадаадын сэтгүүлчдэд мэдээлэл хийсэн бөгөөд МУИС-ийн археологийн мэргэжлийн ангийн оюутнууд хоёр орны хамтарсан археологийн хээрийн судалгаанд жил бүр оролцон идэвх зүтгэлтэй ажиллаж байгааг сайшаан тэмдэглэлээ.  МУИС-ийн Антропологи, Археологийн тэнхим  цааш унших →
 АНТРОПОЛОГИ-АРХЕОЛОГИЙН ТЭНХМИЙН ӨДӨРЛӨГ БОЛЛОО
МУИС, ШУС, Нийгмийн Ухааны Салбарын Антропологи-Археологийн тэнхмийн хөтөлбөр сурталчлах өдөрлөг, дадлагын тайлангийн хурал 2014.11.18-нд МУИС-ийн хичээлийн II байранд амжилттай болж өндөрлөлөө. Үйл ажиллагаанд тус тэнхимтэй хамтран ажилладаг байгууллагуудыг төлөөлж ШУА-ийн Археологийн хүрээлэнгийн секторын эрхлэгч доктор Ч.Амартүвшин, Түүхийн хүрээлэнгийн Нийгэм-Соёлын Антропологийн секторын эрдэм шинжилгээний ажилтан доктор, дрофессор Г.Цэрэнханд нар оролцсон юм. Антропологи-Археологийн салбарт суралцаж буй оюутнуудын үйлдвэрлэлийн дадлага болон 2013-14 онд оролцож ажилласан экспедицийн судалгааны үр дүнг Археологи-Антропологийн хөтөлбөрийн IV ангийн оюутан Б.Баттулга, Н.Отгонтамир, III ангийн оюутан Б.Амгаланбаатар, Ш.Алтансоёмбо нар, Нийгэм-соёлын антропологийн хөтөлбөрийн IV ангийн оюутан С.Мижид, Б.Нямдаваа, III ангийн оюутан Х.Магмарсүрэн нар хэлэлцүүллээ.  Энэ үеэр тус салбарын оюутнуудын оролцож ажилласан судалгааны үр дүнгээ танилцуулсан үзэсгэлэн зохион байгуулж, археологийн олдвор цэвэрлэх, антропологийн хэмжилт хийх үзүүлэн сургалтыг зохион явуулсан. Мөн ШУ-ны доктор, зөвлөх профессор Д.Түмэн, Доктор, профессор Д.Бум-Очир, доктор, дэд профессор Ц.Цэцэгжаргал нар оюутнуудад шинэчилсэн хөтөлбөрийн талаар лекц уншихын зэрэгцээ, хэрэглэх сурах бичиг, гарын авлагыг оюутнуудад танилцуулж багш нарын бүтээлийн үзэсгэлэнг толилуулсан байна.  Ирэх долоо хоногт МУИС-ийн хичээлийн байруудад тус тэнхмийг танилцуулсан постеруудыг байршуулж, 2014 онд МУИС-д элсэгчдэд танилцуулгыг тараахаар болов.  цааш унших →
Copyright © 2009 МУИС. All rights reserved.