[English Below]
Фулбрайтын мэргэжилтэн, АНУ-ын профессор, доктор Жэй Нэйтантай хийсэн ярилцлага
Та өөрийн судалгааны чиглэл, туршлагаасаа танилцуулна уу?
2020 оноос хойш миний багшлах болон судалгааны ажил нь “Дэлхийн оролцоог орон нутгийн шинэчлэлтэй уялдуулах” чиглэлд төвлөрч байна. Миний бүтээлүүдэд эрдэм шинжилгээний өгүүлэл, хэвлэгдсэн номууд багтдаг бөгөөд ялангуяа Монгол Улсад бизнес хөгжүүлэх бүтээлч арга замуудыг судалдаг. Монгол бол далайд гарцгүй улс тул далайн худалдаанд түшиглэсэн орнуудтай харьцуулахад эдийн засгаа өргөжүүлэхэд тодорхой сул талтай. Иймээс Монгол Улсад дэлхийтэй холбогдох, орон нутгаа шинэчлэх, инновац ба технологийг хөгжүүлэх онцгой бизнес загвар шаардлагатай.
Монгол Улс нь нутаг дэвсгэрийн хувьд бараг Европ тивтэй дүйцэх хэмжээтэй, бичгийн эрдмийн түвшин өндөр, хүн амын нягтаршил хамгийн бага орнуудын нэг бөгөөд шинэ бизнес, инновац хөгжүүлэх асар их боломжтой.
Миний судалгаа, сургалтын туршлагаас харахад Монголын уламжлалт үнэт зүйлсийг Скандинавын орнуудын (Финлянд, Норвеги, Дани, Швед) бизнесийн соёлтой уялдуулах нь үр дүнтэй гэж үздэг. Ил тод байдал, тогтвортой хөгжил, итгэлцэл, нийгмийн хариуцлагад тулгуурласан Скандинавын бизнесийн соёл нь Монголын эдийн засаг, нийгэм, соёлын нөхцөлтэй сайн нийцдэг. Сүүлийн 5-6 жилийн хугацаанд би Фулбрайтын хөтөлбөрийн хүрээнд энэ чиглэлийн үзэл баримтлалыг хөгжүүлж ирсэн. Энэ нь зөвхөн эдийн засгийн өсөлт бус, Монголчуудын нийгмийн сайн сайхан байдалд ч эерэг нөлөө үзүүлнэ гэж бодож байна.
Практик талаас нь авч үзвэл Чингис Хаан олон улсын нисэх онгоцны буудлаас Улаанбаатар хот хүртэлх чиглэлд чөлөөт худалдаа, инновацын бүсүүд байгуулж, хөнгөн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх боломжтой гэж харж байна. Скандинавын мэргэжилтнүүд Монголд 2-3 долоо хоног ажиллаж, хамтарсан үйлдвэрүүдэд оролцохын зэрэгцээ Монголын залуу мэргэжилтнүүд, оюутнууд бодит ажлын туршлага хуримтлуулах боломжтой. Энэ нь мэдлэг дамжуулалт, ажиллах хүч хөгжүүлэх шинэ загвар болно. Мөн хагас дамжуулагч зэрэг электрон эд ангиудыг Монголд үйлдвэрлэн, нисэх буудлын ачаа тээврийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлснээр экспортлох боломжтой.
Та Монголын эдийн засаг, бизнесийн хөгжлийг хэрхэн үнэлж байна вэ?
Монгол Улс дэлхийн өртгийн сүлжээнд оролцох өндөр боломжтой гэж үзэж байна. Гэхдээ хүнд үйлдвэр бус, харин нарийн, өндөр үнэ цэнтэй бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх чиглэлд анхаарах нь зөв. Жишээлбэл, электрон төхөөрөмжийн жижиг бүрдэл хэсэг, чип зэрэг бүтээгдэхүүнийг Монголд үйлдвэрлэж, Скандинавын орнууд руу агаарын тээврээр экспортлох боломжтой.
Энэ нь томоохон үйлдвэр шаардахгүй, харин нарийвчлал, чанар, технологийн чадварт төвлөрнө. Скандинавын орнууд технологи дамжуулалт, сургалт, бизнесийн хамтын ажиллагаагаар дэмжлэг үзүүлж чадна. Одоогоор Монголд барууны орнуудтай электроник, дижитал сүлжээний салбарт хангалттай хамтын ажиллагаа байхгүй байна.
Та стартап компани байгуулахад оролцож байсан уу?
Тийм ээ, стартап хөгжүүлэх болон олон улсын бизнесийн хамтын ажиллагааны санаанууд дээр идэвхтэй ажиллаж ирсэн. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд болон Финляндын Элчин сайдын яамны түвшинд өндөр түвшний хэлэлцүүлэг өрнүүлэхийг эхний алхам болгон, цаашид бодит төслүүдийг эхлүүлэх боломжтой гэж үзэж байна. Финляндын компаниудтай хамтран ажилласны дараа бусад Скандинавын орнуудтай түншлэл өргөжүүлэх боломжтой.
Зөв төлөвлөлт, олон улсын хамтын ажиллагаатай бол эдгээр санааг 2-3 жилийн дотор хэрэгжүүлэх боломж бий. Скандинавын томоохон компаниудыг судалгаагаар тодорхойлж, хамтран ажиллах санал тавьснаар Монгол Улс хүчтэй түншүүдийг татах боломжтой. Миний Монголтой хамтран ажилласан 18 жилийн туршлагаас харахад Монгол, Скандинавын соёл нь бизнесийн ёс зүй, байгууллагын соёлын хувьд маш сайн нийцдэг.
Мөн би Монголын их, дээд сургуулиуд, судлаачид, удирдлагууд, Эдийн засгийн хөгжлийн байгууллага, Үндэсний статистикийн байгууллагуудтай ойр ажиллаж байсан нь Монголын академик болон захиргааны тогтолцоог сайн ойлгоход тус болсон.
МУИС болон Сэйнт Жонсийн их сургуулийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх төлөвлөгөө юу вэ?
Академик хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх хүрээнд МУИС болон Сэйнт Жонсийн их сургуулийн хооронд оюутан солилцооны хөтөлбөрийг дэмжихээр төлөвлөж байна. Тухайлбал, МУИС-ийн 2-3 оюутанд нэг улирал Сэйнт Жонсийн их сургуульд суралцах, судалгаа хийх тэтгэлэг олгоход бэлэн байна.
Мөн зочдын байр, хоолыг хамтын нөхцөлөөр шийдвэрлэж, зардлыг бууруулах боломжтой. Энэ нь ирж буй оюутан, судлаачдад таатай орчин бүрдүүлэх болно. Энэхүү хамтын ажиллагаа нь академик солилцоо, соёлын ойлголцол, урт хугацааны мэргэжлийн харилцааг хөгжүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулна.
Ярилцлага хийсэн: Мэндбаяр Шуурай, МУИС-ийн Хамтын ажиллагааны газрын дарга
Interview of Fulbright Specialist to Mongolia, Professor Dr. Jay Nathan, Ph.D., USA
Could you describe your research background, please?
Since 2020, my teaching and research have focused on global engagement with local modernization. My work includes academic articles and published books that explore creative approaches to business development, especially to Mongolia, since it is a landlocked country today. Unlike countries with access to oceans for maritime trade, Mongolia is at a disadvantage to grow its economy beyond trade with neighboring countries. So, Mongolia requires a unique business model to engage globally, to modernize locally, for innovation and technology. Mongolia, as a republic, with a land mass about the size of continental Europe, with high literacy rate and one of the lowest population densities in the world, has tremendous opportunities for new businesses and innovation.
My experience in teaching and research on countries and cultures suggest integrating Mongolia’s traditional values, and complementing with business cultures of Scandinavian countries—such as Finland, Norway, Denmark, and Sweden. I believe that Scandinavian business cultures of transparency, sustainability, trust, and social responsibility, align well Mongolia’s economic, cultural, and social contexts.. Over the past 5–6 years, I have been developing this concept of modernizing Mongolian business culture through my Fulbright experiences in Scandinavian countries. In my view, this approach can contribute not only to economic and business developments but also to greater social well-being and satisfaction among Mongolian people.
As a practical idea, I see strong potential in developing light manufacturing facilities, by creating Free Trade and Innovation zones along the route from Chinggis Khaan International Airport to Ulaanbaatar city. Scandinavian business professionals could visit partnering with such manufacturing and assembly plants and stay for 2–3 weeks in Mongolia, while Mongolian young professionals and students gain hands-on experience by working in these factories alongside with partnering Scandenavian (or, Nordic) professionals. This would represent a new and innovative model of knowledge transfer and workforce development. Additionally, manufactured or assembled electronic parts, including semiconductor-related chips can be exported from Mongolia, by having an expanded cargo shipping and receiving facility at the Chinggis Khaan International Airport.
How do you see the current Mongolian economic and business development?
I believe Mongolia has strong potential to participate in global value chains by producing specialized components rather than heavy industrial goods. For example, certain parts of electronic equipment and digital components—such as light, high-value electronic or chip-related parts—could be manufactured in Mongolia and exported to Scandinavian countries by air cargo shipments.
This approach does not require large-scale heavy industry, but instead focuses on precision, quality, and technological capability. Scandinavian countries could play a key role by supporting technology transfer, training, and business partnerships, thereby helping Mongolia develop a competitive niche in the digital and electronics sector. Currently, Mongolia does not have collaborative relationships in the electronics or digital networking industries, with businesses in the Western world.
Have you ever participated in establishing start-up companies or generated ideas for them?
Yes, I have actively generated ideas related to start-up development and international business cooperation. In particular, I believe, as a start, a high-level dialogue—such as discussions involving the Mongolian President or Prime Minister with the Finnish Embassy—could initiate concrete business development projects based on the ideas I have outlined. After partnerships with Finnish businesses, other Scandinavian business partnerships can be pursued.
With proper planning and international collaboration, I believe these initiatives are realistic and could be implemented within 2–3 years. By identifying major Scandinavian companies through targeted research and inviting them to cooperate, Mongolia could attract strong partners. Based on my 18 years of experience working with Mongolia, I am confident that Mongolian and Scandinavian cultures are highly compatible in terms of business ethics and organizational culture.
I have also worked closely with Mongolian universities, academic researchers, rectors, provosts, Economic Development and the National Statistical offices, which has given me a good understanding of both academic and administrative institutions in Mongolia.
What are your plans for developing the partnership between the National University of Mongolia and Saint John’s University?
As part of strengthening academic cooperation, I plan to support student exchange programs between the National University of Mongolia and Saint John’s University. Specifically, I am prepared to provide scholarships for 2–3 students from the National University of Mongolia to study and research at Saint John’s University for one semester.
In addition, I have established a guesthouse, and accommodation and food can be provided on a shared basis, which would help reduce costs and ensure a supportive environment for visiting students and scholars. This partnership would promote academic exchange, cultural understanding, and long-term institutional and professional collaborations.
Interviewed by: Mendbayar Shuurai, Director of International Relations, National University of Mongolia
